NGƯỜI TÙ Ở MÔ NA CÔ
-Guy De Maupassant-
Ngày nọ ở Mô na cô có một gã đàn ông, trong lúc nóng giận đã đánh chết vợ. Tội phạm bị kết án tử hình. Phải hành quyết ngay, nhưng ngặt vì xứ này lại không có đao phủ và máy chém.
Làm sao bây giờ? Viên bộ trưởng Ngoại giao tâu lên Hoàng Thái Tử nên nhờ Pháp hay I-ta-li-a giúp. Chính phủ Pháp trả lời: số tiền thuê đao phủ và máy chém là mười sáu ngàn quan. Hoàng Thái Tử bảo tên tội phạm này không đáng phải tiêu đến số tiền lớn như vậy.
Họ bàn, chỉ cần một tên lính xoàng cũng có thể làm được việc này. Nhưng viên tướng lại trả lời rằng, ông chưa từng dạy lính mình chặt đầu người bao giờ.
Do vậy, ngài bộ trưởng đề nghị chuyển từ án tử hình xuống chung thân. Khốn nỗi, ở Mô na cô không có nhà tù, nên lập tức phải xây một phòng giam và bổ nhiệm một viên cai ngục.
Sáu tháng sau mọi việc đều xong. Tên tù ngủ vùi suốt ngày trong buồng, còn viên cai ngục bắc ghế ở cửa, ngồi ngắm khách bộ hành.
Hoàng Thái Tử là người tính toán: ngài thấy tên tù và viên cai ngục ngốn một khoản không nhỏ trong ngân sách quốc gia. Ngài quyết định bãi chức viên cai ngục, tạo điều kiện cho tên tù tẩu thoát.
Viên cai ngục đã bị thải, nên ngày hai bữa, anh đầu bếp trong cung đành phải đều đặn mang cơm đến cho tên tù.
Rồi một hôm, người ta quên mang đồ ăn, tên tù mò vào tận bếp và từ đó, hàng ngày hắn đến ăn chung với những người phục dịch trong cung.
Cơm trưa xong, hắn làm cuộc dạo mát nho nhỏ rồi mới trở về phòng giam, tự khóa trái cửa lại, nghỉ.
Một hôm, người ta bảo thẳng với hắn hãy rời khỏi Mô na cô.
Tên tù khước từ và nói:
– Tôi không có gia đình. Tôi không có tiền. Tôi là kẻ phạm tội.
Tôi bị kết án tử hình. Các ông đã không xử tôi. Tôi chưa buồn nói. Hôm nay, các ông lại định đuổi tôi khỏi xứ này. A! Đừng hòng. Tôi là thằng tù. Thằng tù của các ông. Chính các ông đã xét xử và kết tội tôi. Tôi cứ ở đây.
Lúc ấy, người ta phải thương lượng với tên tù, bằng cách trợ cấp cho hắn sáu trăm quan để ra sống ở nước ngoài.
Hắn chấp nhận.
Hiện nay hắn sống trong một căn nhà nhỏ, có vườn tược, cách Mô na cô năm phút đi bộ, sinh hoạt khá sung túc trên mảnh đất do chính hắn canh tác và khinh thường vua chúa.
(Trần Xuân dịch từ Nguyên bản tiếng Pháp: Le prisonnier de Monaco trong Belles pages de la littérature francaise)
